تاریخ : 1396/01/27 14:02
 
پ پ

 

همایش کاوش های باستان شناسی استان مرکزی برگزار می شود

 

 

 

 

 

 

 به مناسبت روز جهانی بناها و محوطه¬های تاریخی، نتایج بخشی از کاوشهای باستان¬شناسی استان مرکزی در قالب یک نشست تخصصی،روز 29 فروردین ماه در پژوهشگاه علوم انسانی  تهران به بحث گذاشته می¬شود. در این نشست گزارش کاوش های باستان¬شناختی سه محوطه تاریخی؛ دست کند زیرزمینی تهیق خمین، قلعه و آتشکده فردقان فراهان و تپه خلچان تفرش ارائه می¬گردد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی، مدیر کل روز یکشنبه 27 فروردین ماه، گفت: شهرستان خمین رتبه اول کشوری از نظر وجود دست کندهای زیرزمینی را دارا است و دست کندهای این منطقه یکی از بهترین مکان‌ها برای تحقیق و کاوش درباره سکونتگاه های انسانی این شهرستان در دوره اسلامی است.   مستندات به دست آمده حاکی از آن است که دست کندهایی که در برخی روستاهای خمین کشف شده با کاربری پناهگاه هایی زیر زمینی در اواخر دوره سلجوقی و خوارزمشاهی، در دل تپه ها و پشته هایی کنگلومرائی ،مارنی و شنی ایجاد شده و شامل سالن، راهروها و اتاق‌هایی برای سکونت چند خانوار است. این دست کندها بدون استفاده از  مصالح انسان ساخت شکل گرفته و تنها حاصل کندمان با استفاده از ابزارهای حفاری در دل  زمین است. مخفی ماندن ، دور از دسترس بودن  ومحدود کردن راه های دسترسی بعنوان یک اصل  برای همه این پناه گاهها رعایت شده است.

سید محمد حسینی اظهار داشت: دست کندهای زیر زمینی روستای تهیق در هشت کیلومتری شمال غرب خمین در جوار امامزاده زینب خاتون در یک پشته کنگلومرائی به ارتفاع 6متر کنده شده است. طی یک فصل ،درحدود 600  مترمربع از این مجموعه مورد کاوش قرار گرفته و سوای از فضاهای مسکونی،چاه های آب وهواکش ها ، سفالینه‌ها، ظروف فلزی و سکه و...یافت شد. اشیاء یافت شده متعلق به سده ششم و اوائل هفتم هجری قمری است و نشان می‌دهد این دست کند در دوره سلجوقی و دوره گذار خوارزمشاهی به ایلخانی مورد استفاده قرار گرفته است.

 

وی با اشاره به بقایای یک قلعه عظیم در منطقه فراهان گفت: روستای تاریخی فردقان از توابع بخش خنجین شهرستان فراهان است و در شمال غرب این شهرستان قرار دارد. در این روستای تاریخی بقایای یک قلعه عظیم به مساحت حدود یک هکتار و نیز بقایای معماری منتسب به یک آتشکده وجود دارد که مهمترین عنصر معماری بارز آن یک ستون آجری چهاروجهی است.برخی متون تاریخی به قلعه فردقان اشاره نموده و از آتشکده¬ای در فردقان سخن رانده و به شرح برخی از رویدادهای تاریخی مرتبط با آن پرداخته¬اند. بر اساس نوشته¬های برخی از این منابع، آتش این آتشکده تا اواخر سده سوم هجری روشن بوده است.

 مدیرکل افزود: تا قبل از گمانه¬زنی فردقان، تنها اثر باقی مانده از بنای موسوم به آتشکده، یک ستون آجری شبدری شکل در خانه یکی از اهالی روستا بود، اما مطالعات باستان شناختی در فردقان منجر به تعیین عرصه و حریم قلعه تاریخی فردقان شده و حدود چهارگانه بنای موسوم به آتشکده نیز مشخص گردیده  و پلان آن خوانا سازی شده است. بنای آتشکده یک مربع به ضلع 17 متر است و دارای دیوارهای سنگی با اندود گچ از داخل به قطر 1 تا 5/1 متر است. سه درگاه ورودی به عرض 90 ، 180 و 140 سانتیمتر در ضلع  جنوب و درگاههای 20/2 متری و 80/1 متری در اضلاع غربی و شرقی آن قرار دارند. ستون موجود در بنای مذکور از نوع چهار ترک آجری است و دارای  سکویی مربع شکل به ضلع 20/3 متر است . همچنین بنا  دارای کف گچی در عمق 3 متری است.

 

رئیس گروه باستان شناسی اداره کل نیز در این خصوص گفت:  قلعه خلچان در ضلع شمالی شهر تفرش بر بالای تپه ای طبیعی مشرف بر این شهرقرار گرفته است. اجزاء معماری  این قلعه که به قلعه گبری یا قلعه گنبد سرا نیز معروف است شامل دو ورودی ،دیوار ،دو برج در ضلع شمالی و فضائی مدور در میانه قلعه است. گمانه زنی و کاوش این قلعه در سال 1395به نیت تعیین کاربری  این اثر با توجه به پلان متفاوت آن نسبت به دیگر قلعه های موجود استان مرکزی صورت گرفت.کاوش بر فضای مدور در میانه قلعه متمرکز گردید که منجر به تعیین کاربری این فضا بعنوان  یک برج خاموشی از دوره ایلخانی شد. بر اساس شواهد بدست آمده از جمله استخوان ها و قطعات سفال، این فضا بعنوان یک استودان یا آنچه در ادبیات باستان شناسی بعنوان برج خاموشی خوانده می شودکاربرد داشته است.

اسماعیل شراهی اظهار داشت: در فرهنگ زرتشتیان ،پس از مرگ ،اجساد انسان ها بر بالای بلندی قرار گرفته و پس از آنکه گوشت آنها توسط پرندگان خورده شد،استخوان ها به فضاهائی انتقال داده می شوند که استودان (استخوان دان)یا برج خاموشی خوانده می شوند. 

وی افزود: شباهت ساختاری این برج خاموشی با نمونه بدست آمده ازمحوطه بندیان درگز در خراسان رضوی مربوط به دوره ساسانی،  استمرار معماری برجهای خاموشی از دوره ساسانی تا دوره ایلخانی را نشان می دهد. مطالعات باستان شناسی تپه قلعه خلچان برای نخستین بار شناختی نسبی از سنت تدفین زرتشتیان در دوره اسلامی  و در فضای شیعی مذهب تفرش را به دست داده و ازتعامل میان مذاهب مختلف چون شیعه و زرتشتیان در دوره ایلخانی پرده بر می دارد.

معرفی سازمان ارتباط با ماپیوندها English
          ورود به سایت
         نام کاربری:   
         کلمه عبور: