Portal_background_image

رضا مظاهر كارشناس ارشد مردم شناسي محرابهاي مسجد جامع ساوه گواه هزار سال بندگي مردم

گذر 3 دوره تاریخی در قدیمی‌ترین مسجد استان مرکزی

مسجد جامع ساوه در جنوب شهر ساوه واقع گردید و آخرین واحد ساختمانی داخل باروی جنوبی شهر به حساب می آید. و به احتمال فراوان این مسجد با بناهای همجوار خود همچون راسته بازار، کاروانسرا، حمام و آب انبار که اکنون وجود ندارند پیوستگی و ارتباط داشته است.قدمت این مسجد را با مساجد تاریخانه دامغان، مسجد اولیه شوش و مسجد جامع عتیق یزد که مربوط به قرون اوله اسلام می باشد مقایسه می نمایند.

این مسجد مشتمل بر شبستان های طویلی بوده که در اطراف حیاط مرکزی ساخته شده و خمیر مایه اصلی مصالح آنها گل جبه و خشت خام است.در دوره سلجوقی ایوان غربی و مناره که بر روی آن اشکال هندسی و خطوط کوفی است ساخته می شود.و در دوره صفوی الحاقاتی به ایوان مذکور اضافه و گنبد مسجد جامع که آنهم دارای محراب است ساخته می شود.

این مسجد دارای 3 محراب بوده است که 2 محراب در حال حاضر در مسجد بوده و یکی از محراب ها به موزه چهارفصل منتقل شده است.در ذیل به معرفی این سه محراب می پردازیم.

1.محراب گچبری کوچک

این محراب متعلق به قرن پنجم و ششم هجری قمری است، در سال 1356 از کاوش باستانشاسی جبهه شمالی مسجد جامع کشف گردید. محراب کوچکی که باقی مانده از یک محراب بزرگ در این مکان بوده است. این محراب کم نظیر که هنر گچبری دوره سلجوقی را در اوج زیبایی و ظرافت به نمایش گذاشته دارای کتیبه های افقی و عمودی به خط کوفی است که شامل قسمتی از آیات 4 و 5 سوره فتح می باشد که با طرح گل و بوته آراسته گردیده است. کتیبه حاشیه اول: " .... السکینه فی قلوب المومنین لیزداد و ایماناً مع ایمانهم..." و "مومنات جنات تجری من تحتا  الانهار خالدین فیها...." بر ستون های کوچک محراب در بالا و پایین کتیبه (الملک لله) تکرار شده است. در وسط محراب و  خط ثلث به کتیبه زیر نوشته شده است: "بسم الله الرحمن الرحیم انه یعلم باٌن التذیری العزه لله."

2. محراب گچبری سمت چپ شبستان گنبد

این محراب به قرن هشتم هجری قمری تعلق دارد.در حاشیه محراب و با خط کوفی بنایی قسمتی از سوره یاس گچ بری شده است و فقط از آیه 8 تا 15 این سوره در حاشیه محراب باقی مانده است. در حاشیه بعدی که به خط نسخ می باشد با آیات 125 و 126 سوره بقره تزیین شده است. حاشیه بعدی که به خط کوفی می باشد  قسمتی از سوره فتح نوشته شده است که قسمت از اول سوره مذکور از بین رفته است و از جمله (...دنبک و ما تقدم) تا جمله (...و ینصرک) روی محراب باقی مانده است.قسمت مانده این کتیبه عبارت از آیه 2 و اول آیه 3 سوره فتح می باشد.

3.محراب سمت راست شبستان گنبد

این محراب مربوط به دوره صفویه می باشد.در طاق محراب آیه 254 سوره بقره (آیه الکرسی) به خط ثلث گچ بری شده است. و در وسط محراب جملات زیر به خط ثلث گچبری شده است. " یا قاطع البرهان،یا خلیفه الرحمن، یا صاحب الزمان" و در هشت لوزی هشت کلمه (علی) به خط کوفی بنایی گچ بری شده است. بالای محراب قسمتی از سوره اخلاص به خط کوفی بنایی با رنگ روی گچ نوشته شده که فقط این جملات باقی مانده است:"  ...الصمد لم یلد ولم یولد و لم یکن....." در بالای این سوره جمله (لا اله الا الله محمد رسول الله علی ولی الله) به خط ثلث نوشته شده است.در قوس بالای جملات مذکور سوره کافرون به خط نستعلیق نوشته شده که فقط جملات ذیل باقی مانده است: " بسم الله الرحمن الرحیم یا ایها ال.... ولا انتم عابدون......ماعبدتم...."

در حاشیه دور کتیبه مذکور در بالا جملات(الملک الله،الحکم الله) به خط کوفی بنایی روی گچ نوشته شده است.

رضا مظاهر کارشناس ارشد مردم شناسی

 


دسته بندی

مسئول روابط عمومی


    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

     

     
     

    دسترسی سریع

    مطالب ویژه


    اینفوگرافیک


    اقامتگاه های بوم گردی استان

    آخرین اخبار دفاتر همیاری




    آمار سایت

    • اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی

      بازدیدهای امروز:2706


      بازدیدهای روز گذشته:3720


      بازدیدهای دو روز گذشته:3312


      تعداد کل اخبار:2743


      آخرین بروزرسانی:1399/06/29 13:02


    پیوندها